آييننامه حفاظتي وسایل حمل و نقل
آييننامه حفاظتي وسایل حمل و نقل
آييننامه حفاظتي وسایل حمل و نقل
مواد و اشياء در كارگاهها
فصل اول – تعاريف:
منظور از دستگاههاي بالابر در اين قسمت ماشينهايي است كه ميتواند بار را در امتداد قائم يا امتداد افقي حركت دهد (به استثناي آسانسور حمل افراد و بار) و انواع آن بشرح زير است:
الف– جرثقيل Crane بالابري است كه بتواند باري را در حال آويزان در امتداد قائم و افقي جابجا كند.
ب- جرثقيلمتحرك(Travelling crane) جرثقيلي است كه درروي يك يا چند ريلحركتكند.
ج – جرثقيل با پل متحرك (Over head Travelling crane) جرثقيل متحركي است كه در امتداد مناسبي زير سقف كارخانه روي ريل حركت كرده
و بتواند بار را در امتداد طول و عرض و ارتفاع كار جابجا نمايد.
د – جرثقيل با دروازه متحرك (Ganty Crane) جرثقيل متحركي است كه بر روي دو پايه خرپايي شكل سوار بوده
و مجهز به چند بالابرنده عمودي باشد و بتواند بار را با خود از نقطهاي به نقطه ديگر در روي ريل و در مسير خود حمل كند.
هـ- جرثقيل يك ريلي (Monorail Crane) جرثقيل متحركي است
كه دستگاه بالابر و اطاقك فرمان آن (در صورت وجود) در حال آويز توسط چرخهايي كه روي يك ريل فوقاني حركت ميكند جابجا گردد.
و – جرثقيل متحرك موتوري (Locomotive Crane) نوعي جرثقيل است كه بر روي وسيله نقليه موتوري سوار شده است.
ز – جرثقيل بازويي (Jib Crane) نوعي جرثقيل ثابت يا گردان است كه داراي بازويي افقي يا مايل بوده و كابل نگهدارنده بار بهوسيله بازوي مزبور نگهداري ميشود.
در اين دستگاه موقعيت قلاب بار نسبت به محور دوران جرثقيل توسط طول و شيب بازو تعيين ميگردد
و در بعضي موارد كه بازوي جرثقيل افقي است ممكن است بار توسط اطاقك متحركي (Trollex) جابجا شود.
ح – جرثقيل متحرك زميني (Portable floor Hoist) نوعي جرثقيل است كه روي چرخ سوار بوده و روي زمين حركت ميكند.
ط – جرثقيل سكودار (چرخ چاه) (tiering Hoist) نوعي جرثقيل است كه داراي سكوي مخصوص جهت قرار گرفتن بار
و حمل آن به قسمتها و انبار كردن بار در ارتفاعات و جاهاي مختلف باشد.
ي – جرثقيل ساختماني (چرخ چاه) (Crabs and winches) جرثقيل ثابتي است كه زنجير يا كابل بالابر در روي استوانهاي پيچيده شده
و پايه دستگاه بهوسيله پيچهاي فونداسيون يا وسيله ديگري به زمين محكم شده باشد.
ك- جرثقيلالكتريكي (Electric hoist) جرثقيل ثابت يا متحركي است كه استوانه حامل كابل يا زنجير توسط موتورالكتريكي بهحركت درآيد
و بار را بالاوپايين ببرد. اينبالابر ممكن است مستقلاً كاركرده يا به عنوان بالابر فرعي براي دستگاه بالابر ديگر مورد استفاده قرار گيرد.
ل – جرثقيل بادي (Pneumatic Hoist) جرثقيلي است شبيه بالا بربند(ك) كه نيروي محرك آن هواي فشرده ميباشد.
م – جرثقيل زنجيري (Chain Hoist) جرثقيل ثابت يا متحركي است كه با دست بكار ميافتد و شامل يك يا چند چرخ زنجيري ميباشد.
ن – جرثقيل قرقره اي (Block and Tackle) بالابر ثابت يا متحركي است كه با دست كار كرده و شامل يك يا چند قرقره بوده و نيروي محرك توسط كابل به قرقرهها و قلاب بار منتقل ميگردد.
ص – لوازم بستن و بلند كردن بار (Hoistinyttackje) شامل طناب كابل فولادي زنجير و ادوات اتصال آنها به يكديگر از قبيل (حلقه – قلاب – بست كابل و غيره) ميباشد.
فصل دوم – كليات:
ساختمان و نگهداري
ماده 1: بطور كلي در بالابرها نكات زير بايد رعايت شود.
الف – قسمتهاي مختلف بدنه و وسايل انتقال نيرو و ساير لوازم داراي استقامت كامل مكانيكي بوده
و از جنس مرغوب ساخته شده و مقاومت مكانيكي آنها به تصويب مقام صلاحيتدار رسيده باشد.
ب – دستگاه بايد در همه حال (چه در موقع كار و چه در توقف) بازديد و نگهداري شده و در تعمير آن دقت كافي مبذول گردد.
ج – هر روز توسط متصدي دستگاه مورد بازديد قرار گرفته و حداقل هفتهاي يكبار بهوسيله متخصص مربوطه كه مسئوليت كلي و فني آن را بعهده دارد دقيقاً بازرسي شود.
نشاندادن ظرفيت مجاز
ماده 2: حداكثر ظرفيت مجاز بالابر بايد از طرف كارخانه سازنده بطور مشخص و خوانا در روي هر دستگاه نوشته شده باشد.
ممنوعيت بلند كردن بار اضافه بر ظرفيت
ماده 3: در تمام بالابرها بلند كردن بار بيش از ظرفيت مجاز ممنوع است مگر هنگام آزمايش دستگاه.
ماده 4: هميشه بايستي بار بهطور ملايم بالا و پايين آورده شود بهطوريكه در شروع بلندكردن يا حين پايين آوردن و توقف ضربهاي به دستگاه وارد نگردد.
پيچ و مهرهها
ماده 5: در دستگاههاي بالابر كليه پيچ و مهرههاي اتصال بايد طوري ساخته و حديده و قلاويز شده باشند
كه طول پيچ در هر يك كافي بوده و در صورت لزوم بتوان مهرهها را محكم نمود. همچنين پيچ و مهرههاي قطعات متحرك بايد توام با واشرهاي فنري و غيره باشد
تا از شل شدن مهره جلوگيري بعمل آيد.
قطر استوانه نگهدارنده كابلهاي بالابر
ماده 6: قطر استوانههاي نگهدارنده كابل نبايد كمتر از 30 برابر قطر كابل باشد بشرط اينكه لااقل مساوي سيصد برابر قطر كلفتترين سيم كابل باشد،
ولي ارجح است كه قطر استوانه مزبور مساوي 450 برابر ضخيمترين سيم كابل در نظر گرفته شود.
ماده 7: دو سر استوانه نگهدارنده كابل بايد داراي لبه باشد بهطوري كه حداقل بلندي اين لبهها كمتر از 5/2 برابر قطر كابل مربوطه نباشد.
ماده 8: لبه دو سر استوانههاي نگهدارنده كابل بايد بهطور مؤثر و مطمئن به استوانه مربوطه محكم شده باشد.
تجهيزات الكتريكي
ماده 9: كليه تجهيزات الكتريكي دستگاههاي بالابر بايد با آييننامههاي حفاظتي وسايل و تاسيسات الكتريكي مطابقت نمايد.
حداكثر بالابردن بار
ماده 10: در بالابرهايي كه با موتور الكتريكي كار ميكنند بايد وسائلي تعبيه شده باشد
تا هنگامي كه بار به حداكثر ارتفاع پيشبيني شده رسيد بتواند بهطور خودكار محرك الكتريكي را از كار بيندازد.
ترمزهاي حفاظتي
ماده 11: بالابرها بايد داراي ترمزهاي حفاظتي باشند و اين ترمزها بايد طوري تعبيه و محاسبه شدهباشد
كه بتواند باري معادل يك برابرونيم ظرفيتمجاز بالابر را نگهدارينمايد.
طنابهاي فرمان براي بالابرهايي كه از پايين هدايت ميشوند
ماه 12: طنابهاي فرمان در بالابرهايي كه از پايين هدايت ميشوند
(اعم از بالابرهاي الكتريكي و بادي) بايد داراي جداكننده مخصوص باشند
كه اين طنابها بطور مجزا از داخل سوراخهاي آن عبور كرده و مانع پيچيده شدن و روي هم افتادن آن بشود.
ضمناً اين طنابها بايد به ترتيبي علامتگذاري شود
كه بهطور واضح جهت حركت بار را در اثر كشيدن هر يك از طنابهاي مزبور مشخص نمايد.
ماده 13: دستههاي اهرم طنابهاي فرمان براي بالابرهاي الكتريكي و بادي كه از پايين هدايت ميشود
بايد به شكلي ساخته شده باشد كه بهطور مشخص از هم متمايز گردند.
بهطوري كه كارگر مربوطه به آساني تشخيص دهد كدام اهرم براي بالابردن و كداميك براي پايين آوردن بار است.
ماده 14: در كارگاههاي مختلف يك مؤسسه صنعتي كليه دستههاي اهرم طنابهاي فرمان جرثقيلهايي كه از پايين هدايت ميشود
بايد داراي يك شكل بوده و ترتيب قرار گرفتن آنها از نظر جهت حركت بار يكنواخت باشد.
بازرسي
ماده 15: قبل از بكار انداختن بالابر نو بايد تمام قسمتهاي آن توسط شخص صلاحيتدار بازرسي و آزمايش شود.
ماده 16: قطعات ياتاقانهاي ضربهخور دستگاههاي بالابر و همچنين قطعات ياتاقانهاي مربوط به چرخهايي كه روي ريل حركت ميكند (در صورت وجود) بايد:
الف – همه روزه قبل از استفاده از دستگاه بالابر بهمنظور پي بردن به قسمتهاي شل شده
و خورده شده، توسط كارگر مربوطه دقيقاً بازديد شود.
ب- هرهفته يكبار بهوسيله يكنفر متخصص تمام قسمتهاي آن دقيقاً و كاملاً بازديد شود.
ج – حداقل هر 12 ماه يكبار بهوسيله يك نفر متخصص مسئول تمام قسمتهاي آن دقيقاً و كاملاً بازرسي شود.
د – پس از هر تعمير يا تغيير كلي تمام قسمتهاي دستگاه بالابر توسط يك نفر متخصص مسئول آزمايش شود.
ماده 17: كابلها، زنجيرها، تسمهها، طنابها، قلابها و بطور كلي لوازمي كه جهت بلندكردن بار مورد استفاده قرار ميگيرد
همه روزه بايد به وسيله كارگران علامت دهنده و يا اشخاص ديگري كه به عنوان كمك به كارگر بالابر از روي زمين دستور ميدهند مورد بازديد قرار گيرد.
ماده 18: كابلها، زنجيرها، تسمهها، طنابها، قلابها، شيارها، ترمزها و لوازم خودكار الكتريكي بايد حداقل هر سه ماه يك بار توسط متخصص مسئول كاملاً و دقيقاً مورد بازرسي قرار گيرد.
ماده 19: پس از هر بازرسي و آزمايش (موضوع بند ج و بند د ماده 16 و ماده 18) مقام يا متخصص مسئول بايد گواهي نامه اجازه كار صادر نمايد.
اين گواهي نامه بايد هميشه بهوسيله مؤسسه مربوطه بايگاني و نگهداري شود و در هنگام لزوم ارائه گردد.
علامت دادن
ماده 20: هدايت در بالا بردن، پايين آوردن و حملونقل بار توسط دستگاههاي بالابر بايد بهوسيله علايم مشخصه يكنواخت و قابل فهم كه توسط مقام صلاحيتدار تعيين شده است بعمل آيد
بهطوري كه هر حركت داراي يك علامت مجزا بوده و بهتر است كه اين علايم بهوسيله بازو يا دست داده شود.
ماده 21: در مواردي كه بيش از يك نفر كمك براي بالا بردن بار وجود داشته باشد بايد علايم فقط بهوسيله يكي از آنها (زنجيربان، قلابزن، طناببند و غيره) كه هميشه در ميدان ديد راننده بالابر
قرار دارد داده شود.
در هر حال راننده بالابر بايستي از علامت توقفي كه توسط هر يك از افراد كمكي فوقالذكر داده ميشود اطاعت نمايد.
نقل و انتقال بار
ماده 22: بار بايد عموماً بطور عمودي بالا و پايين آورده شود بهطوريكه در حال بلندكردن نوسان نداشته باشد.
ماده 23: در مواردي كه لازم است بار بطور مايل بلند شود بايد:
الف – احتياطات لازم بعمل آيد كه كارگران مربوطه در معرض خطر قرار نگيرند.
ب – عمل بلند كردن چنين نوع باري بايد در حضور شخص مسئول انجام پذيرد.
ماده 24: قبل از علامت دادن براي بالا بردن بار علامت دهندگان بايد مطمئن باشند كه:
الف – تمام طنابها، كابلها، تسمهها، زنجيرها، چنگكها و ساير وسايل اتصالدهنده بطور صحيح بار را در برداشته و محكم به يكديگر و به قلاب وصل شده باشند.
ب- بار مورد نظر بايد كاملاً ميزان و متعادل بوده و مانعي در سر راه آن قرار نگرفته باشد
بهطوري كه در اثر تصادم با آن سبب جابجا شدن و يا احياناً خراب شدن بار و يا مانع مزبور نگردد.
ج – ساير كارگران در اثر بالا بردن بار در معرض خطر و تصادم قرار نگيرند.
ماده 25: هرگاه بهعللي بلند كردن بار درست انجام نگيرد كارگر علامت دهنده
بايد فوراً دستور نگهداشتن بار و علامت پايين آوردن بار را براي تنظيم مجدد بدهد.
ماده 26: هنگام تغيير مكان افقي يا پايين آوردن بار علامت دهندگان بايستي حركت را طوري هدايت كنند كه بار با اشياء ديگري تصادم نكند.
ماده 27: رانندگان دستگاههاي بالابر بايد توجه داشته باشند
حتيالامكان از حمل بار از بالاي سر اشخاص اجتناب نمايند.
ماده 28: هنگام حمل بارهاي خطرناك مانند مواد مذاب و بارهايي كه بهوسيله جرثقيل مغناطيسي حمل ميشود بايد علايم مخصوص داده شود
كه كارگران خود را به محل امن برسانند و تا رسيدن كارگران به محل امن بايد حركت بالابر متوقف شود.
ماده 29: هنگامي كه بالابرها در حال تعمير يا داراي بار باشند نبايد بالاي مسير ماشينهاي متحرك قرار گيرند.
ماده 30: كارگر علامت دهنده قبل از باز كردن اتصاليهاي بار بايستي اطمينان حاصل كند كه كارگري در اطراف بار و در معرض خطر نيست.
ماده 31: هنگامي كه بالابر بدون بار كار ميكند بايد:
الف – كارگران علامتدهنده و كارگران طناب بند قبل از دستور حركت، زنجير و يا كابل را به قلاب مربوطه به نحو مطمئن محكم نمايند.
ب – رانندگان بالابر قلاب بالابر را قبلاً به ارتفاع مناسبي برسانند بهطوريكه فاصله كافي بين قلاب و اشخاص يا اشياء وجود داشته باشد.
ماده 32: رانندگان بالابر نبايد دستگاه را هنگام داشتن بار ترك كنند.
فصل سوم – جرثقيلها
ساختمان جرثقيل
ماده 33: كليه قطعات جرثقيل كه تحت كشش و فشار واقع ميشوند و ممكن است در معرض ضربه نيز قرار گيرند
بايستي از فولاد يا فلز ديگري كه داراي مشخصات مشابه فولاد باشد ساخته شوند.
ماده 34: جرثقيلها بايد نوعي ساخته شده باشند كه روغن كاري مطمئن و بازرسي قسمتهاي مختلف آن ميسر باشد.
حفاظ قسمتهاي انتقال نيرو
ماده 35: تمام چرخدندهها و ساير قسمتهاي متحرك كه براي انتقال نيرو بكار ميروند
بايد طبق مقررات مربوطه داراي حفاظ باشند.
الكترومغناطيس بالابرها
ماده 36: هرگاه بالابري با الكترومغناطيس مجهز شده باشد بايد نكات زير رعايت شود.
الف – مدار جريان الكترومغناطيس بايد بطور مطمئن نگهداري و حفاظت شده و مقاومت عايق اين مدار بطور منظم مورد آزمايش قرار گيرد.
ب – كليدهاي كنترل ماگنت بايد طوري قرار گرفته و حفاظت شده باشند كه خودبهخود امكان باز شدن آنها و بالنتيجه قطع جريان مدار موجود نباشد.
ج – كابل مدار جريان الكترومغناطيس در موقع بالا رفتن و پايين آمدن ماگنت بهوسيله وزنه تعادل يا قرقره يا وسيله الكتريكي همواره در وضع كشيده شده قرار گرفته باشد.
ماده 37: ماگنت بلند كننده نبايد هرگز هنگام بيكاري آويزان باشد بلكه بايد روي زمين و يا در محل مخصوص خود قرار گيرد
و در مواقعي كه جرثقيل براي كارهاي ديگر مورد استفاده قرار ميگيرد ماگنت آن بايد از قلاب باز شود.
ماده 38: بهمنظور جلوگيري از ايجاد خطرات ناشي از سقوط بار در جرثقيلهاي مغناطيسي كه به علت سوختن فيوز يا قطع جريان الكتريكي بوجود ميآيد:
الف – هدايت ماگنتها بايد توسط انبرها يا گيرههايي كه از جنس غيرمغناطيسي ساخته شده انجام شود و كارگران هدايتكننده زير بار قرار نگيرند.
ب – اشخاص و كارگران ديگر به هيچ وجه اجازه ايستادن
و يا عبور از نزديكي محلي كه جرثقيل مغناطيسي در آنجا مشغول كار است ندارند.
راهرو براي جرثقيلهايي كه از پايين هدايت ميشوند
ماده 39: در مورد جرثقيلهايي كه از پايين هدايت ميشوند بايد راهرو آزادي كه حداقل پهناي آن 90 سانتيمتر باشد
در تمام طول مسير جرثقيل تعبيه نمود.
اطاق جرثقيل
ماده 40: محل اطاق جرثقيل و طرز ساختمان آن بايد طوري باشد كه راننده جرثقيل همواره بهترين ديد را براي انجام عمليات داشته باشد.
ماده 41: در مواقعي كه رانندگان جرثقيل تسلط كامل به مسير بار نداشته باشند و مسير جرثقيل را نبينند
بايد يك يا چند نفر علامت دهنده وجود داشته باشند كه بتوانند علامات لازم را براي انجام عمليات بدهند.
ماده 42: اطاق جرثقيلهايي كه در هواي آزاد كار ميكند بايد محفوظ بوده و تمام اطراف آن داراي پنجرههايي كشويي باشد.
پنجرههاي اطاق جرثقيل بايد بهترين ديد را براي راننده تأمين كند.
جعبه ابزار
ماده 43: روغن دان و ساير ابزار و آچارهاي جرثقيل بايستي در جعبههاي مخصوصي كه دائماً در اطاق جرثقيل يا كنار راهرو آن قرار داده شده نگهداري شوند.
تخصص و مهارت رانندگان جرثقيل
ماده 44: فقط اشخاص زير حق راندن جرثقيل را دارند:
1- رانندگان مجاز جرثقيل.
2- بازرسان و تعميركاران جرثقيل.
3 – كارگراني كه لااقل دو هفته زير نظر راننده خبره و مسئول كارآموزي نموده باشند
بطور كلي همه اين افراد بايد به وسايل مكانيكي و الكتريكي جرثقيل آشنايي داشته و همچنين به خطرات ناشي از حوادث مربوطه واقف باشند.
ماده 45: براي كارگران جرثقيل كه مشغول هدايت جرثقيل هستند استعمال دخانيات و خوردن و آشاميدن و مطالعه در حين كار ممنوع است.
ماده 46: كساني ميتوانند در اطاقك جرثقيل يا كاميون جرثقيلدار به كار رانندگي اشتغال ورزند كه از نظر جسماني داراي اجازه مخصوص باشند.
ماده 47: راننده جرثقيل نبايد اجازه دهد كه كسي در روي بار سواره شده و يا به قلاب و كابلهاي جرثقيل آويزان شده و با آن حمل شود.
فصل چهارم – جرثقيلهاي متحرك:
مقررات عمومي
ماده 48: ساختمان، طرز كار و نگهداري جرثقيلهاي متحرك بايد طبق مقررات موضوعه در فصل دوم و سوم اين آييننامه باشد.
فضاي آزاد براي جرثقيل متحرك
ماده 49: طرح و نصب جرثقيل متحرك، بايد نوعي باشد كه هميشه فاصله كافي بين قسمتهاي نامبرده در زير وجود داشته باشد:
الف – بين بلندترين نقطه جرثقيل و هر نوع حائل و بنايي كه بالاي آن قرار گرفته.
ب – بين هر قسمت از جرثقيل با ديوارها، ستونها يا ساير قطعات و اسكلتهاي ثابت.
ج – بين دو انتهاي جرثقيل و دو انتهاي ريلهاي مسير آن.
ضريب اطمينان
ماده 50: در محاسبه ساختمان جرثقيلهاي متحرك به فرض وجود حداكثر بار در سختترين شرايط بايد ضريب اطميناني براي هر قسمت بشرح زير در نظر گرفت:
الف – ضريب اطمينان 3 براي قلاب بلندكننده در صورتي كه با دست كار كند.
ب – ضريب اطمينان 4 براي قلاب بلند كننده در صورتي كه با موتور كار كند.
ج – ضريب اطمينان 5 براي قلاب بلند كننده در صورتي كه با مواد خطرناك مانند آهن مذاب و مواد خورنده و غيره بلند كند.
د – ضريب اطمينان 8 براي چرخدندهها و محورهاي بلندكننده.
هـ – ضريب اطمينان 6 براي كابل بلند كننده جرثقيل.
و – ضريب اطمينان 4 براي قطعات اسكلت فلزي جرثقيل.
فشار باد
ماده 51: جرثقيلهايي كه در هواي آزاد كار ميكنند بايد:
الف – براي فشار حداكثر باد در محل محاسبه شود.
ب – با لوازم احتياطي از قبيل ترمز چرخها، كفش ريلها، گيرههاي مخصوص براي نگهداري چرخها و ساير لوازم احتياطي بطوري مجهز شده باشد كه اين لوازم احتياطي بتوانند در مقابل بزرگترين فشار باد ممكنه در محل مقاومت نمايند.
شاسي جرثقيل
ماده 52: شاسي و قطعات حمال جرثقيل و همچنين پايههاي نگهدارنده اطاق راننده و يا ترمزهاي نگهدارنده محور محرك جرثقيلها بايد كلاً جوش و يا به شاسي پرچ شده باشند.
لبه براي محافظت ارابه جرثقيل
ماده 53: شاسي ارابهها و دو انتهاي پل جرثقيل متحرك بايد داراي دو لبه پيش آمده حفاظتي محكم باشد تا در اثر بريدن محور چرخهاي ارابه و يا شكستن اين چرخها از سقوط ارابه جلوگيري گردد.
ماده 54: كليه جرثقيلهاي متحرك بايد داراي لوازم استحفاظي مخصوص باشند كه هرگاه يكي از چرخهاي معلق و يا چرخ دندهها شكست و يا شل شد از افتادن آنها به پايين جلوگيري نمايند.
قلاب حفاظتي جرثقيلهاي يك ريلي
ماده 55: جرثقيلهاي يك ريلي مجهز به حلقههاي گردان بايد داراي يك يا چند مهار حفاظتي باشد كه بتواند در صورت بريده شدن زنجير بار را نگهداري نمايد.
شاسي ارابه جرثقيلهاي متحرك يك ريلي
ماده 56: شاسي ارابه جرثقيلهاي يك ريلي بايد به قسمي محافظت شده باشد كه احتمال تغيير شكل در آن نرود.
وسايل نگهدارنده ضربهگير و حفاظ اطراف ارابه جرثقيلهاي متحرك
ماده 57: جرثقيلهاي متحرك بايد به لوازم زير مجهز باشند:
الف – انتهاي ريلهايي كه جرثقيل روي آنها حركت ميكند و همچنين ريلهايي كه پل متحرك روي آنها رفتوآمد مينمايد بايد يا به شكل منحني بالا آورده شود يا ضربهگيرهاي مناسبي روي ريلها نصب گردد به نحوي كه حداقل ارتفاع انحناء ريلها يا ارتفاع ضربهگيرها برابر بلندي محور چرخهاي متحرك باشد.
ب- چرخهاي پل متحرك و چرخهاي پايههاي پل و چرخهاي اطاق فرمان يا ارابه و غيره بايد داراي حفاظ مناسبي باشند كه از طرفين پايينتر از سطح ريلها و از جلو تا موازات ريلها امتداد داشته باشند. اين حفاظها بايد به شكلي تعبيه شده باشد كه از نزديك شدن دست و پا به قسمتهاي گردنده در موقع حركت جلوگيري نمايد.
مسير حركت جرثقيلهاي يك ريلي
ماده 58: مسير حركت جرثقيلهاي يك ريلي بايد طوري تعبيه شده باشد كه جرثقيل بهخودي خود نتواند روي يك انشعاب آزاد وارد شود.
ماده 59: در صورتي كه جرثقيل يك ريلي در مسيرهاي مختلف حركت كند بايد ضامن مطمئن براي تنظيم دقيق مسيرهاي آن پيشبيني شده باشد.
راهرو و جرثقيلهاي يك ريلي
ماده 60: زير جرثقيلهاي يك ريلي لازم است راهرو مناسبي كه دوطرفش بطور مشخص و قابل رؤيت خطكشي شده باشد تعبيه شود.
سكوها و گذرگاهها
ماده 61: جرثقيلهاي متحرك بايد داراي ضمائم زير باشند:
الف – نردبانهاي ثابت يا معلق كه هر لحظه بطور مطمئن بتوان بهوسيله آنها از زمين به اطاق فرمان و از آنجا به پل جرثقيل متحرك دسترسي پيدا كرد.
ب – سكوها يا گذرگاههايي به پهناي حداقل 45 سانتيمتر در امتداد دو طرف پل و در تمام طول آن.
ج – سكوها و يا گذرگاههايي به پهناي 30 سانتيمتر در دو انتهاي ارابه جرثقيل و در امتداد عمود بر راهرو مربوط به پل.
د – در صورتي كه تعبيه راهرو مطمئن و مناسبي در دو انتهاي اطاق فرمان يا ارابه جرثقيل ممكن نباشد لازمست راهرويي به پهناي حداقل 38 سانتيمتر در دو انتهاي پل متحرك جرثقيل و در امتداد عرضي پل تعبيه شود.
بطور كلي سكوها و راهروهاي جرثقيلهاي متحرك بايد محكم ساخته و بطور متناسب كارگذاشته شده باشد و اطراف آن نرده حفاظتي تعبيه گردد.
ماده 62: در ساختمانهاي جديدي كه جرثقيل متحرك در آن كار گذاشته ميشود حداقل فاصله بين كف راهروي جرثقيل و يا سكوي پل و سكوي ارابه جرثقيل متحرك يا هر نوع بنا يا حائلي كه در بالاي آن قرار گرفته است نبايد كمتر از 2 متر باشد.
ماده63: فاصله بين راهرو پلمتحرك و خرپاي حامل جرثقيل بايد از20سانتيمتر كمترباشد.
ماده 64: صفحات كف راهرو و يا سكوي پل متحرك كه در هواي آزاد كار ميكند بايد دارايفواصلي جهت خارجشدن آب باشد. عرض اين فواصل نبايد از 6ميليمتر بيشتر باشد.
ماده 65: اگر راهرو و يا سكوي معمولي جرثقيل متحرك داراي محل مطمئني براي تعويض و يا تعمير چرخهاي ارابهانتهايينباشد بايدسكويمخصوصيبراي انجام اينمنظور تعبيهنمود.
ماده 66: در كنار پايههاي جرثقيل يا دروازه متحرك و موازي يا ريلهاي مسير آن بايستي دو راهرو ساخته شود بهطوريكه اين راهروها كاملاً بدون مانع بوده و پهناي آنها حداقل 75 سانتيمتر و طول آنها تا انتهاي مسير جرثقيل ادامه داشته باشد.
اطاق يا كابين فرمان
ماده 67: جرثقيلهاي متحركي كه هدايت آنها از روي خود جرثقيل بهوسيله راننده انجام ميشود بايستي مجهز به اطاق يا كابين فرمان براي راننده بوده و كليه وسايل فرمان در اين اطاق قرار گرفته باشند. اين اطاق بايد داراي مشخصات زير باشد:
الف – از موادي ساخته شده باشد كه در مقابل آتشسوزي مقاومت داشته و در صورتي كه در هواي آزاد كار كند در مقابل عوامل جوي محفوظ باشد.
ب – طوري قرار گرفته و مجهز شده باشد كه راننده بتواند از محل كار خود تمام اطراف و محوطه عمليات كار را زير نظر گرفته و حتي موقعي كه لازم باشد به خارج اطاق خم شود خطري براي او پيش نيايد.
ج – نوعي تعبيه و مجهز شده باشد كه راننده در مقابل مواد سوزاننده و خورنده محفوظ باشد. بعلاوه مجهز به لوازم استحفاظي در مقابل تمام خطرات ناشيه باشد.
د – نوعي ساخته و مجهز شده باشد كه راننده را در مقابل تشعشعات خطرناك و دود و بخارات سمي و گازهاي مضر محافظت نمايد.
هـ- نوعي ساخته و درجاي خود سوارشده باشد كه كمترين لرزش و ارتعاش را داشتهباشد.
ماده 68: در صورتي كه در اطاق فرمان بيش از 30 سانتيمتر از راهرو مربوط بالاتر باشد بايد پلههاي فلزي ثابتي كه راحتي عبور را ميسر سازد تعبيه شود.
ماده 69: در اطاق فرمان جرثقيل متحرك بايد هميشه يك سطل پر از ماسه و يك دستگاه اطفاء حريقي كه ماده خاموش كننده آن عايق الكتريسيته باشد جهت فرو نشاندن آتش در دسترس باشد.
ماده 70: ارابههاي جرثقيلهاي متحرك بايد داراي كف باشد.
حفاظت محور چرخهاي پل جرثقيل
ماده 71: تمام قسمتهاي برجسته محور چرخهاي پل جرثقيل بايد بطور مناسب و مطمئن بهوسيله حفاظهاي استاندارد پوشيده شده باشد.
لوازم الكتريكي
ماده 72: علاوه بر كليد اصلي حركت كه در اطاق فرمان قرار گرفته بايد در قسمت بالاي اطاق فرمان از نقطهاي كه بتوان از روي راهرو به راحتي به آن دسترسي پيدا كرد يك كليد اصلي ضامندار ديگري براي قطع جريان برق تعبيه نمود.
علاوه بر دو كليد فوقالذكر يك كليد ضامندار مخصوص ديگري كه روي آن عبارت (كليد جرثقيل) قيد شده باشد، بايستي طوري قرار داد كه از سطح زمين به آساني بتوان به آن دسترسي داشت. اين كليد مخصوصاً بايد برق كليه قسمتهاي جرثقيل را كنترل نموده و در موارد لزوم بتواند جريان برق را در تمام مدار جرثقيل قطع كند.
ماده 73: تمام اهرمها و دستههاي فرمان كه به وسيلة آنها حركتهاي مختلف جرثقيل كنترل ميشود بايد پس از رها كردن بطور خودكار به محل اوليه برگشته و حركت مربوطه را متوقف نمايد.
ماده 74: اهرمهاي كنترل حركتهاي جرثقيل متحرك بايد طوري قرار گرفته باشد كه راننده بتواند به آساني امتداد تغيير مكان خود را ببيند.
دستگاه محدود كننده ارتفاع بالابردن بار
ماده 75: اين دستگاه بايد داراي شرايط زير باشد:
1 – عمل محدود كردن مستقيماً بهوسيله قرقره يا قلاب دستگاه بالابرنده انجام پذيرد.
2 – مكانيزم دستگاه محدود ساختن ارتفاع بالا بردن بار بايستي مستقيماً عمل نموده و از فنر واسطه استفاده نكند.
3 – دستگاه محدود كننده بايد:
الف – داراي قفل مخصوصي باشد كه مستقيماً روي ترمز اثر كرده و از برگشت ناگهاني بار جلوگيري نمايد.
ب – طوري تعبيه شده باشد كه بتوان از داخل اطاق فرمان آن را به حالت اوليه عودت داده و آماده بهكار نمود.
ماده 76: راننده جرثقيل متحرك بايد هميشه در ابتدا و انتهاي كار دستگاه محدود كننده ارتفاع بالا بردن بار را آزمايش نمايد.
ترمزهاي دستگاه بالابر
ماده 77: موتور بلند كننده بار در جرثقيلهاي متحرك بايد با وسايل زير مجهز شده باشد:
الف – داراي ترمز فنري قابل آزاد شدن بهوسيله جريان برق باشد بهطوريكه گشتاور مقاوم اين ترمز از گشتاور متحرك موتور كمتر نباشد.
ب – يا ترمز مكانيكي كه قادر به نگهداري يك برابر و نيم بار مجاز جرثقيل باشد.
ماده 78: موتورهاي بالابر در جرثقيلهاي متحركي كه بار مجاز آنها پنج هزار كيلوگرم يا بيشتر باشد بايد داراي دو ترمز الكتريكي و يا يك ترمز مكانيكي و يك ترمز الكتريكي باشند.
روشنايي
ماده 79: روي پلهاي جرثقيلهاي متحركي كه در فضاي آزاد كار ميكنند بايستي چراغهايي نصب نمود كه در تاريكي قلابهاي بلندكننده بار هميشه به خوبي نمايان باشند.
كنترل حركت پل جرثقيلهاي با پل متحرك
ماده 80: جرثقيلهاي با پل متحرك بايد مجهز به ترمزهاي دستي يا پايي مناسب جهت كنترل حركت پل جرثقيل باشد.
چرخهاي جرثقيل با دروازه متحرك
ماده 81: چرخهاي جرثقيل با دروازه متحرك بايد داراي حفاظ يا روپوش مخصوص باشند.
ماده 82: ارابه جرثقيل با دروازه متحرك بايد داراي گيرههاي مخصوصي باشند تا براي كار دروازه در يك نقطه معين يا موقع تعطيل كار بتوان چرخهاي پايهها را به ريلها ثابت نمود.
دستگاههاي اعلام خطر
ماده 83: جرثقيلهاي متحرك بايد داراي دستگاههاي آژير باشند و اين دستگاهها بايد در دسترس راننده جرثقيل باشد تا در صورت لزوم مورد استفاده قرار گيرد.
طرز كار دستگاههاي كنترل
ماده 84: راننده جرثقيل قبل از وصل كليد اصلي يا كليد ثانوي بايد كاملاً مطمئن گردد كه تمام دستگاههاي كنترل به حالت قطع قرار گرفتهاند و وصل جريان هيچگونه خطر الكتريكي و يا مكانيكي براي اشخاص مجاور توليد نمينمايد.
ماده 85: در صورتي كه جريان در مدار الكتريكي مختل و يا قطع شود، راننده جرثقيل بايد فوراً كليه كليدهاي كنترل را قطع و مراقبت كند كه تا رسيدن جريان، كليدها به حالت قطع باقي بماند.
ماده 86: راننده جرثقيل متحرك نبايد فقط به دستگاه خودكار كنترل و توقف موتور در پايان ميدان عمل اطمينان كند بلكه بايد از داخل اطاق فرمان نيز تغيير مكان جرثقيل و بار را كنترل و مراقبت نمايد.
ماده 87: راننده جرثقيل قبل از خروج از اطاق فرمان بايد تمام دستگاههاي كنترل را به حالت قطع درآورد و كليدهاي اصلي را قطع و آنها را قفل كند.
كار كردن دو يا چند جرثقيل در روي يك مسير
ماده 88: هنگامي كه بيش از يك جرثقيل متحرك در روي يك مسير كار ميكند حداقل فاصله دو جرثقيل متحرك از 9 متر نبايد كمتر باشد.
بلند كردن بار بهوسيله دو جرثقيل متحرك
ماده 89: هنگامي كه دو جرثقيل متحرك براي بلند كردن بار واحدي بكار ميروند بايد توجه داشت كه:
الف – فقط يك نفر كارگر علامت دهنده به رانندگان هر دو جرثقيل علامت دهد.
ب – بهمنظور اطمينان از هماهنگي صحيح كار دو جرثقيل پيشبينيهاي لازم بعمل آيد.
ج – در صورتي كه دور جرثقيل بلند كننده از نوع بازو دار باشد بايد قسمت ثابت و متحرك بازو در هر دو جرثقيل با شيب مساوي تنظيم شود.
حمل بار بهوسيله دروازه متحرك
ماده 90: هنگامي كه دروازه متحرك جهت حمل بار به كار ميرود علامتدهندگان يا ساير مسئولين كه از روي زمين راهنمايي ميكنند بايد پيشاپيش بار حركت كنند و اشخاصي را كه در مسير بار قرار گرفتهاند آگاه نموده و دقت نمايند كه سوزنهاي ريلها در موقعيت صحيح قرار داشته و ارتفاع بار به اندازهاي باشد كه به هيچ مانعي برخورد ننمايد.
تعمير جرثقيلهاي متحرك
ماده 91: موقعي كه احتياج به تعمير جرثقيل متحرك باشد بايد جرثقيل را تا آنجا كه امكان دارد از محل كار دور نمود تا مانع كار ساير كارگران نشده و كار جرثقيلهاي ديگر را مختل نسازد. همچنين حتيالمقدور بايد سكوي تعمير در اطراف جرثقيل برپا كرد يا برزنت محافظ در زير جرثقيل بهمنظور حفاظت تعميركنندگان در ارتفاع مناسبي گسترد.
ماده 92: چنانچه بازوي مناسبي در جرثقيل متحرك براي وصل به قرقرههايي كه جهت تعمير بكار ميرود وجود نداشته باشد بايد بازوي آهني مناسبي كه مقاومت كافي داشته و بتواند سنگينترين قطعات ارابه را بلند نمايد براي تعمير جرثقيل متحرك تعبيه نمود.
ماده 93: قبل از شروع تعمير جرثقيلهاي متحرك كارگران تعميركننده بايد به نكات زير توجه كنند:
الف – اطمينان حاصل كنند كه تمام كنترلهاي الكتريكي به حالت قطع و دو كليد اصلي و ثانوي به حالت باز بوده و يكي از آنها قفل باشد.
ب – تابلوهايي با عبارت (جرثقيل در حال تعمير) روي جرثقيل و همچنين روي زمين در اطراف محوطه تعمير بگذارند.
ج – اگر جرثقيلهاي متحرك ديگري در روي همين مسير كار ميكنند نگهدارنده مطمئني بهفاصله مناسبي رويريل مسير بگذارند يااز وسايلحفاظتيديگري برايتوقف استفاده نمايند.
ماده 94: در جرثقيلهاي متحرك بايد قبل از پياده كردن محور قرقرهها يا استوانههاي كابل يا تعويض آرميچر موتور بلند كننده بار، بايد كليه كابلهاي مربوطه از روي قرقرهها باز شوند هرگاه اين كار مقدور نباشد بايد مكانيسم حركتدهنده بطور مطمئن قفل شود تا از گردش قرقرههاي كابل جلوگيري بعمل آيد.
ماده 95: پس از پايان تعميرات جرثقيلهاي متحرك بايد تمام حفاظها و دستگاههاي استحفاظي را مجدداً بجاي خود قرار داد و قبل از بكار انداختن مجدد جرثقيل متحرك كليه ابزارها، آچارها، و ساير اشيايي كه جهت تعمير محوطه آورده شده است جمعآوري نمود.
كاركردن در مجاورت جرثقيلهاي با پل متحرك
ماده 96: هرگاه شخصي روي مسير يا در مجاورت مسير جرثقيل يا پل متحرك كار كند بايد پيشبينيهاي لازم و مؤثر بعمل آيد تا اطمينان حاصل شود كه فاصله پل جرثقيل از اين شخص حداقل از 6 متر كمتر نشود.
فصل پنجم – جرثقيل متحرك موتوري:
مقررات عمومي
ماده 97: رعايت مقررات فصول دوم و سوم اين آييننامه كه به ترتيب راجع به دستگاههاي بالابر و جرثقيلها ميباشد از نظر ساختمان، استفاده، تعمير و نگهداري و جرثقيلهاي متحرك موتوري كه در كارگاهها كار ميكنند نيز الزامي است.
نشان دادن ظرفيت جرثقيل متحرك موتوري
ماده 98: ظرفيت جرثقيلهاي متحرك موتوري بايد بطور واضح در داخل و يا خارج اطاق فرمان مشخص شده باشد.
ضمناً بايد حداكثر بار مجاز نيز براي حالات مختلف بازوي جرثقيل و اوضاع مختلف قرقره بالابرنده با بازوي اضافي يا بدون آن تعيين و نشان داده شود.
آژير اضافه بار
ماده 99: جرثقيلهاي متحرك موتوري بايد با آژير خودكار مجهز باشد كه هرگاه جرثقيل باري بيش از بار مجاز بلند كند بطريق مشخص و پرصدا اعلام خطر نمايد.
فضاي آزاد براي بدن انسان
ماده 100: براي اينكه كارگران بين قطعات متحرك جرثقيل موتوري و بدنه ارابه حامل آن قرار نگرفته و مصدوم نشوند بايد فاصله آزادي كه حداقل 35 سانتيمتر باشد بين قسمت گردنده و بدنه ارابه حامل وجود داشته باشد.
پلهها و نردههاي اطراف
ماده 101: ارابه حامل و اطاق فرمان جرثقيل موتوري بايد بهوسيله پله و نردههايي در اطراف آن به نحوي مجهز شده باشد كه به آساني و بدون خطر بتوان به اطاق فرمان جرثقيل و محل كار راننده داخل شد.
اطاق فرمان
ماده 102: در هر يك از طرفين اطاق فرمان جرثقيلهاي متحرك موتوري بايد يك در تعبيه شده باشد به نحوي كه لولاي درها در قسمت عقب قرار گيرد و هر يك از اين درها بهطرف خارج باز شود و با دستگيرههايي مجهز باشد تا به هر جهت كه دستگيره گردانده شود در باز گردد.
ماده 103: كف سكوي ارابه حامل جرثقيل متحرك موتوري و كف اطاق فرمان آن بايد از صفحات چوبي مخصوص يا آهن آجدار مفروش شده باشد تا خطر ليز خوردن كارگران را تخفيف دهد.
ماده 104: اطاق فرمان جرثقيلهاي متحرك موتوري كه با بخار كار ميكنند بايد داراي راهروي آزاد سرتاسري باشد.
ديگهاي بخار
ماده 105: رعايت مقررات آييننامه و «دستگاههاي مولد بخار و ديگهاي آبگرم» از نظر ساختمان و طرز كار و نگاهداري و تعمير ديگهاي مزبور در جرثقيلهاي متحرك كه با بخار كار ميكنند نيز الزامي است.
موتورها
ماده 106: موتورهاي ديزلي، بنزيني و ماشينهاي بخار در جرثقيلهاي متحرك موتوري بايد داراي حفاظهاي مناسبي باشد تا رانندههاي آن از خطر تصادم با قطعات متحرك در امان باشند.
ماده 107: لوله خروج بخار و شيرهاي سيلندر در جرثقيلهاي متحرك موتوري كه با بخار كار ميكنند بايد بهوسيله لولههاي طويل به خارج هدايت شوند تا آب داخل كف اطاق فرمان نشده و موجب ليز شدن نگردد.
ماده 108: در جرثقيلهاي متحرك موتوري انتهاي لولههايي كه گاز يا بخار و آب سرريز انژكتورها از آن خارج ميشود بايد به طرف پايين باشد.
ترمزهاي چرخ
ماده 109: چرخهاي ارابه جرثقيلهاي متحرك موتوري بايد به هر دو نوع ترمزدستي و مكانيكي مجهز باشد.
اتصال خودكار
ماده 110: ارابه جرثقيلهاي متحرك موتوري بايد در جلو و عقب داراي اتصاليهاي خودكار باشد
بهطوريكه بتوان از هر دو طرف ارابه اتصاليها را باز نمود.
اهرمهاي فرمان
ماده 111: اهرمهاي فرمان جرثقيلهاي متحرك موتوري بايد با وسايلي مجهز شده باشند
كه بتوان آنها را در حالت آزاد قفل كرد.
حفاظ كابلها
ماده 112: براي جرثقيلهاي متحرك موتوري حفاظ كابل در قسمتهاي زير بايد در نظر گرفته شود:
الف – در قسمت انتهايي بازو براي آنكه از برخورد قلاب كابل با شيار قرقره گردان جلوگيري شود.
ب- درناحيهاي كه سيم هدايت بازويجرثقيل در رويقرقره هرزگرد مربوطهحركتميكند.
تجهيزات الكتريكي
ماده 113: جرثقيلهاي متحرك موتوري كه با جريان برق كار ميكند بايد داراي اتصالي مطمئني به زمين باشد.
روشنايي
ماده 114: هرگاهجرثقيلهاي متحركموتوريهنگامشبكار كنند نكات زير بايد رعايت شود:
الف – جرثقيل بايد داراي چراغ جلو و حداقل يك چراغ قرمز در عقب باشد.
ب – چراغها در داخل اطاق فرمان طوري تعبيه شود كه نور آنها مزاحم ديد رانندگان جرثقيل نباشد
و در عين حال رانندگان بتوانند محل كار خود را به خوبي ببينند و دستگاههاي اندازهگيري – سطح آب و درجه بخار را بطور صحيح كنترل نمايند.
دستگاههاي آگاهكننده
ماده 115: جرثقيلهاي متحرك موتوري بايد با بوقهاي آگاهكننده و قوي مجهز باشد
تا بتوان قبل از بكار انداختن جرثقيل و يا احياناً در حين حركت از آنها استفاده نمود.
مانور كردن دستگاه
ماده 116: وقتي جرثقيلهاي متحرك موتوري در حركت باشد بايد:
الف – در صورتي كه جرثقيل روي ريل حركت كند فقط اشخاص مجاز اختيار تعويض سوزنهاي ريل را داشته باشند.
ب – رانندگان جرثقيل مطمئن باشند كه حين حركت بازوي جرثقيل به ساختمانها و خرپاها برخورد نكرده
و ضمناً بازو به اندازه كافي پايين نگهداشته شود تا با اشيايي كه در بالاي جرثقيل قرار گرفته است تصادم ننمايد.
ماده 117: قبل از اينكه رانندگان جرثقيل متحرك موتوري محل كار خود را بهعلت تمام شدن وقت يا توقف موقت ترك نمايند
بايد ارابه جرثقيل را به حركت ترمز نگاهدارند و بازوي جرثقيل را به حالت آزاد روي تكيهگاه خود قرار دهند
و تمام وسايل كنترل را قفل و يا در محل آزاد خود محكم نمايند.
فصل ششم – جرثقيلهاي بازويي:
مقررات عمومي
ماده 118: رعايت مقررات مندرج در فصول دوم و سوم اين آييننامه كه به ترتيب راجع به دستگاههاي بالابر و جرثقيلها ميباشد
از نظر ساختمان، استفاده، تعمير و نگهداري جرثقيلهاي متحرك بازويي كه در كارگاهها كار ميكنند نيز الزامي است.
نشان دادن ظرفيت جرثقيل بازويي
ماده 119: ظرفيت جرثقيل بازويي نسبت به زواياي مختلف بازو و در مورد جرثقيل با بازويي افقي نسبت به موقعيتهاي مختلف ارابه متحرك روي بازو
بايد بطور واضح در پهلوهاي بازو و يا ستونها و يا پايهها نوشته شده باشد.
ماده 120: جرثقيلهاي بازويي بايد به دستگاه آژير خودكار مجهز باشد كه هرگاه جرثقيل باري بيش از حداكثر بار مجاز بلند كند
بطريق مشخص و پرصدا آژير دهد.
ستونها يا پايهها
ماده 121: صفحات نگهدارنده پاشنههاي تحتاني جرثقيلهاي بازويي بايد روي پي محكمي قرار گيرد
و پاشنههاي فوقاني نيز بطور محكم نصب شود تا در مقابل نيروهاي مختلف كه به آن وارد ميشود مقاومت نمايند.
ماده 122: جرثقيلهايي كه روي بازوي آنها ارابه متحرك قرار دارد بايد با وسايل نگهدارنده مؤثري كه بتواند
از خروج ارابه از روي ريل در دو انتهاي بازوي جرثقيل جلوگيري نمايد مجهز باشد.
جرثقيلهاي مجهز به بالابر دستي
ماده 123: بالابر دستي جرثقيل بازويي بايد داراي تجهيزات زير باشد:
الف – محور قرقره كابل بالابر مجهز به شيطانك و چرخ جقجقه و يا حلزون و چرخ حلزون (بدون برگشت خودبخود) باشد
تا بار را در حال آويزان يا هنگامي كه دست از روي اهرم محرك برداشته ميشود نگهداري كند.
ب – دستگاههاي ترمز براي كنترل حركت بار در حال پايين آمدن.
فصل هفتم- جرثقيلهاي متحرك زميني و جرثقيلهاي سكودار (بارچين)
مقررات عمومي
ماده 124: رعايت مقررات مندرج در فصل دوم اين آييننامه كه راجع به دستگاههاي بالابر ميباشد از نظر ساختمان، استفاده، نگهداري و تعمير جرثقيلهاي متحرك زميني و جرثقيلهاي سكودار
(بارچين) نيز الزامي است.
دستگاههاي فرمان
ماده 125: وسايل فرمان و كنترل حركت و نقل و انتقال تمام جرثقيلهاي متحرك زميني و جرثقيلهاي متحرك سكودار (بارچين) كه با موتور كار ميكنند
و در يك كارگاه مشغول كار هستند بايد با حركات مشابه دستههاي فرمان كار مشابهي انجام دهند.
اهرمهاي فرمان
ماده 126: اهرمهاي فرمان جرثقيلهاي متحرك زميني و جرثقيلهاي سكودار (بارچين)
بايد در محلهايي تعبيه و محافظت شده باشد كه از برخورد اتفاقي با قطعات متحرك يا ثابت محفوظ باشند.
اتصال زمين
ماده 127: جرثقيلهاي متحرك زميني و جرثقيلهاي سكودار (بارچين) كه با برق كار ميكند
بايد از نظر الكتريكي بهطريق مؤثري به زمين متصل شده باشد.
حفاظ سكوي محل راننده
ماده 128: سكوي محل راننده جرثقيلهاي متحرك زميني و جرثقيلهاي سكودار (بارچين)
بايد داراي حفاظ مناسب براي راننده بوده و راه ورود به سكو نيز داشته باشد.
حفاظ چرخها
ماده 129: چرخهاي ارابه جرثقيلهاي متحرك زميني و جرثقيلهاي سكودار (بارچين)
بايد داراي سپر مخصوص براي حفاظت چرخها باشد.
ترمز چرخها
ماده 130: جرثقيلهاي متحركزميني و جرثقيلهايسكودار(بارچين) كهبا موتور كارميكند
بايد با ترمزهاي مؤثر كهروي محور حركتدهنده و يا روي چرخها عملنمايد مجهز باشد.
دستگاههاي آگاهكننده
ماده 131: جرثقيلهاي متحرك زميني و جرثقيلهاي سكودار (بارچين)
كه با موتور كار ميكنند بايد با دستگاههاي آگاه كننده دستي صدادار مجهز باشد.
ممنوعيت سوار شدن روي بار
ماده 132: راننده جرثقيل متحرك زميني و جرثقيلهاي سكودار (بارچين)
بايد از سوار شدن اشخاص در روي بار مورد حمل و نقل يا سكوي فرمان و يا ساير قسمتهاي جرثقيل جلوگيري نمايد.
بازوهاي حركت (مال بند) در جرثقيلهاي متحرك زميني
ماده 133: بازوهاي حركت جرثقيل متحرك زميني بايد نوعي ساخته و كارگذارده شده باشد تا هنگامي كه از آن استفاده نميشود به حالت قائم قرار گيرد و بتوان آنها را در همان حالت بطور مطمئن نگاهداشت.
جرثقيلهاي سكودار (بارچين) با بازوي مفصلي يا بازوي كشويي
ماده 134: جرثقيلهاي سكودار (بارچين) با بازوي مفصلي و يا كشويي بايد به ضامنهاي خودكار يا ساير وسايل مناسب مجهز باشد تا از برگشت اتفاقي قسمتهاي فوقاني جلوگيري بعمل آيد.
كليدهاي محدودكننده و ترمزهاي نگهدارندهبار در جرثقيلهاي سكودار (بارچين)
ماده135: جرثقيلهاي سكودار (بارچين) كه بابرق كار ميكند بايد با لوازم زير مجهز باشد:
الف – كليدهاي محدودكننده كه از بالا رفتن و يا پايين آمدن بيش از اندازه سكوي جرثقيل جلوگيري نمايد.
ب – ترمز الكتريكي يا مكانيكي براي كنترل پايين آمدن بار.
تخليه بار از جرثقيلهاي سكودار (بارچين)
ماده 136: تخليه بار از جرثقيلهاي سكودار (بارچين) حتيالامكان بايد با وسايل مكانيكي انجام گيرد.
تغيير مكان جرثقيلهاي سكودار (بارچين)
ماده 137: در تغيير مكان جرثقيلهاي سكودار (بارچين) وقتي حامل بار ميباشد
بايد سكو را پايين آورد تا خطر واژگون شدن جرثقيل به حداقل برسد.
چرخ چاه
مقررات عمومي
ماده 138: رعايت مقررات مندرج در فصل دوم اين آييننامه كه راجع به دستگاههاي بالابر ميباشد
از نظر ساختمان استفاده و نگهداري و تعمير جرثقيلهاي ساختماني كه در كارگاهها كار ميكند نيز الزامي است.
شرايط ساختمان
ماده 139: كليه قسمتهاي مختلف بدنه جرثقيلهاي ساختماني بايد از فلز ساخته شده باشد.
ضرائب اطمينان
ماده 140: بدنه و استوانه كابل در جرثقيلهاي ساختماني براي حداكثر بار پيشبيني شده لااقل بايد داراي ضرائب اطمينان بشرح زير باشد:
الف – براي قسمتهاي چدني 12
ب – براي قسمتهاي فولاد ريخته 8
ج – براي قسمتهاي فولاد چكشي خوار و آهن ساختماني 5
پي (فونداسيون)
ماده 141: پايهها يا بدنه جرثقيلهاي ساختماني (چرخ چاه) بايد بطور مطمئني روي پي محكمي استوار شده باشد.
ترمزها
ماده 142: تمام جرثقيلهاي ساختماني (چرخ چاه) بهاستثناي آنهايي كه مجهز به حلزون و چرخ حلزون بوده و بطور خودكار ترمز ميشود
بايد مجهز به دستگاههايي باشد كه در صورت قطع قوه
محركه بار را به هر وضعي كه هست در همان حال محكم نگهداري نمايد.
استوانه كابل
ماده 143: طول و قطر استوانه كابل بايد در صورت امكان داراي چنان اندازههايي باشد كه كابل بلندكننده بار فقط در يك رديف روي آن پيچيده شود.
اهرمهاي فرمان
ماده 144: اهرمهاي فرمان جرثقيلهاي ساختماني (چرخ چاه) بايد مجهز به وسايل قفلكننده مخصوص باشد.
جرثقيلهاي ساختماني (چرخ چاه) كه با بخار كار ميكند
ماده 145: جرثقيلهاي ساختماني (چرخ چاه) كه با بخار كار ميكند بايد بهطريقي ساخته و نصب شده باشد كه:
الف – كارگران به هيچ وجه در معرض سوختگي با آب جوش و بخار قرار نگيرند.
ب – بخاري كه از لولههاي خروجي بيرون ميآيد مانع ديگر كارگران مربوطه در حوزه عمليات نگردد.
جرثقيلهاي ساختماني چرخ چاه دستي
ماده 146: جرثقيلهاي ساختماني (چرخ چاه) كه با قدرت دست كار ميكند بايد بطريقي محاسبه و ساخته شده باشد
كه حداكثر نيروي لازم كه توسط هر كارگر براي بلند كردن حداكثر بار مجاز به دسته يا دستههاي محرك وارد ميشود بيش از ده كيلوگرم نباشد.
ماده 147: جرثقيلهاي ساختماني (چرخ چاه) كه با قدرت دست كار ميكند بايد مجهز به لوازم زير باشد:
الف – روي محور استوانه كابل داراي شيطانك و چرخ جقجقه و يا حلزون و چرخ حلزوني كه بطور خودكار ترمز ميشود باشد
تا از گردش معكوس دسته محرك در تمام مدت بلندكردن بار جلوگيري نمايد.
ب – داراي ترمزهاي مؤثر باشد بهطوريكه پايين آمدن بار را كنترل نمايد.
ماده 148: دستههاي محرك جرثقيلهاي ساختماني (چرخ چاه) كه با قدرت دست كار ميكند بايد بطريقي ساخته شده باشد تا:
الف- هنگاميكهبار بهوسيله ترمز پايينآوردهميشود دستههاي محرك نچرخد و يا:
ب – دستههاي محرك قبل از پايين آمدن بار از جاي خود برداشته شود.
ماده 149: در جرثقيلهاي ساختماني (چرخ چاه) كه ميتوان دستههاي محرك آنها را از جاي خود برداشت
بايد اين دستهها به نحو مطمئني روي محور قرار گرفته باشد تا بطور ناگهاني از روي محور خارج نشود.
تبصره – دستگاههايي كه بنام چرخ چاه براي بالا آوردن آب يا خاك از چاه بكار ميرود
مشمول اين آييننامه نبوده و دستورات آن بعداً تدوين خواهد شد.
فصل نهم – جرثقيلهاي الكتريكي، بادي، زنجيري:
مقررات عمومي
ماده 150: رعايت مقررات مندرج در فصل دوم اين آييننامه كه راجع به دستگاههاي بالابر ميباشد
از نظرساختمان استفاده، نگهداري و تعمير جرثقيلها در مورد جرثقيلهاي الكتريكي، بادي و زنجيري نيز الزامي است.
جرثقيلهاي الكتريكي
ماده 150: جرثقيلهاي الكتريكي بايد:
الف – تماماً از فولاد ساخته شده باشد.
ب- نوعي طرح و محاسبه شده باشد كه حداقل ضريب اطمينان براي حداكثر بار پيشبيني شده كمتر از 8 براي فولاد ريخته
و 5 براي آهنساختماني يا فولاد چكشخوار نباشد.
ج – مجهز به ترمزهاي خودكار باشد تا بتواند بار را هنگام توقف جرثقيل نگهداري نمايد.
ماده 152: دستگاههاي فرمان و كنترل جرثقيلهاي الكتريكي بايد مجهز به وسايلي باشد
تا هنگامي كهدستههاي متصل بهطنابهاي فرمانرهاميشودخودبخود بهمحل خلاص برگردد.
ماده 153: طنابهاي فرمان در جرثقيلهاي الكتريكي بايد از جنس عايق ساخته شده باشد.
جرثقيلهاي بادي
ماده 154: جرثقيلهاي بادي معلق بايد كلاً از فولاد ساخته شده و طوري طرح و محاسبه شود
كه حداقل ضريب اطمينان براي حداكثر بار پيشبيني شده در مورد فولاد ريخته 8 و فولاد چكشخوار و آهن ساختماني 5 باشد.
ماده 155: سيلندرهاي جرثقيلهاي بادي معلق بايد به وسيله گوه مخصوص يا قلابهاي حفاظتي يا ساير وسايل متصل كننده به ارابه يا تكيهگاههاي ديگر نوعي وصل شده باشد تا از رها شدن دستگاه جلوگيري بعمل آورد.
ماده 156: پيستونهاي جرثقيلهاي بادي معلق بايد بهوسيله مهره تاجدار و اشپيل به دسته پيستون بطور مطمئني متصل شده باشد.
ماده 157: اهرمهاي فرمان جعبه تقسيم باد در جرثقيلهاي بادي معلق بايد مجهز به وسائليباشدكه اهرمها بطورخودكاردرموقع رها شدن طناب فرمان بهحالت خلاص برگردد.
جرثقيل زنجيري (دستي)
ماده 158: نگهدارنده جرثقيلهاي زنجيري (دستي) بايد مقاومت و قدرت كافي براي حمل باري كه بدان آويزان است داشته باشد.
ماده 159: قطعاتي از جرثقيلهاي زنجيري كه سنگيني بار را تحمل ميكنند بايد:
الف – طوري طرح و حساب شود كه حداقل ضريب اطمينان براي حداكثر بار پيشبيني شده در مورد فولاد ريخته 8 و فولاد چكشخوار و آهن ساختماني 5 باشد.
ب – از چدن نباشد.
ماده 160: جرثقيلهاي زنجيري بايد با حلزون و چرخ حلزون يا ساير ادوات طوري مجهز باشد
كه بتواند بطور خودكار بار را در حال آويزان نگهداري نمايد.
فصل دهم – جرثقيل قرقرهاي:
مقررات عمومي
ماده 161: رعايت مقررات مندرج در مواد 1 تا 4 و همچنين 15 تا 29 فصل دوم اين آييننامه كه راجع به دستگاههاي بالابر ميباشد
از نظر ساختمان، نگهداري و تعمير جرثقيلهاي قرقرهاي نيز الزامي است.
قطعه حمال
ماده 162: قرقره فوقاني جرثقيلهاي قرقرهاي بايد مجهز به قلاب يا چنگك و يا گيرههايي باشد
كه جرثقيل بهوسيله آنها بطور محكم به قطعه حمال آويزان شده باشد.
طنابها
ماده 163: نوع و قطر طنابهايي كه در جرثقيلهاي قرقرهاي مورد استفاده قرار ميگيرد بايد متناسب با ابعاد قرقرهها باشد.
ماده 164: قرقرههايجرثقيلهايقرقرهاي بايدمجهز بهوسائلي باشد كه كارگران مجبور نباشند هنگام آويزان كردن يا تغيير مكان بار دستشان را روي طنابها و يا زنجيرها بگذارند.
فصل يازدهم – لوازم بلند كردن بار:
زنجيرها
ماده 165: زنجيرهاي مخصوص بستن و بلند كردن بار بايد از آهن چكشخوار يا از فولادي باشد
كه با مشخصاتي كه در استانداردهاي بينالمللي و يا استانداردي كه به وسيله مقام صلاحيتدار (وزارت كار) پيشبيني شده مطابقت نمايد.
ماده 166: حلقهها، قلابها، گيرهها، بستهاي زنجيرهاي مخصوص بستن و بلند كردن،
بار بايد از همان جنس زنجيري كه به آن بسته شدهاند انتخاب شود بشرط آنكه جنس زنجير از آهن چكشخوار يا فولاد معمولي باشد
بههر حال در هر يك از موارد خاص بايد بررسي و آزمايش جداگانه بعمل آيد.
ماده 167: براي زنجيرها حداقل ضريب اطمينان با احتساب حداكثر بار مجاز بايد 5 باشد.
ماده 168: زنجيرها بايد در موارد زير تعويض شود:
الف – هنگامي كه در اثر بلند كردن باري بيش از ظرفيت يا دوباره پخت نادرست اطمينان لازم را از دست داده باشد.
ب – بيش از 5% به طول اوليه آن اضافه شده باشد.
ج – بيش از يك چهارم ضخامت اوليه حلقههاي زنجير در اثر كار خورده شده باشد.
ماده 169: مقاومت كششي تمام زنجيرهاي نو يا مرمت شده قبل از آنكه مورد استفاده قرار گيرد بايد آزمايش شود
و وزن بار مجازي كه ميتوان بطور قائم و بدون خطر بهوسيله آنها برداشت واضح و خوانا در روي قلاب يا حلقه نگهدارنده قلاب و يا روي حلقه اضافي مخصوصي كه براي همين منظور به انتهاي
زنجير وصل شده و در بلند كردن بار مؤثر نيست نوشته شده باشد.
ماده 170: ميزان بار مجاز براي زنجيرهاي بلند كننده و همچنين ميزان بار مجاز براي زنجير باربند
بر حسب زواياي مختلف بايد بطور وضوح در جدول مخصوص قيد و در معرض ديد كامل قرار داده شود
و مندرجات و طرز استفاده از جدول را دقيقاً به كساني كه با اين زنجيرها كار ميكنند بياموزند.
ماده 171: به استثناي مواردي كه در ماده 172 اين آييننامه قيد شده زنجيرهاي بلندكننده بار كه روي قرقرههاي شياردار و يا روي فلكهها پيچيده ميشود
بايد در فواصل معين بطور مرتب و به اندازه كافي روغن كاري شود.
ماده 172: وقتي جرثقيل در كارگاههاي ريختهگري و يا در كارگاههاي ديگري كه بر اثر روغنكاري امكان چسبيدن ماسه و يا مواد مشابه زنجير بالابر را موجود باشد كار ميكند
نبايد زنجير بالابر را روغنكاري نمود. همچنين زنجيرهاي بستهبندي را هيچوقت نبايد روغنكاري كرد.
ماده 173: قبل از استفاده از زنجيرها براي بلند كردن بار بايد توجه داشت كه پيچ و تاب نداشته و گره نخورده باشد.
ماده 174: هرگاه بار داراي پهلوها و لبههاي تيز باشد بايد هنگام بلند كردن آن بين لبههاي تيز و زنجير بلند كننده، قطعات مناسبي از اجسام نرم قرار داد.
ماده 175: حلقههاي شكسته شده زنجيرهاي بستن و بلند كردن بار نبايد به هيچ وجه به وسيله پيچ يا ميخ يا پرچ و يا سيم و يا ساير وسايل اتصالي بهم متصل شده
و مجدداً مورد استفاده قرار گيرد.
ماده 176: زنجيرهاي بلند كننده بايد روي استوانهها، محورها يا قرقرههايي كه داراي شيارهاي مناسب با شكل و ابعاد زنجير باشد پيچيده شود
بهطوريكه زنجير بتواند بدون پيچ و تاب روي قطعات فوق قرار گرفته و به نرمي كار كند.
ماده 177: زنجيرهاي بستن و بلند كردن بار، حلقهها، چنگكها و ساير اتصالات بايد
از نظر كشش، فرسودگي، خوردگي، شكستگي، ترك خوردگي و هر نوع خرابي ديگر قبل از شروع هر نوبت كار مورد معاينه قرار گيرد
مگر آنكه در طي سه ماه گذشته بازرسي و آزمايش شده باشد.
ماده 178: هنگامي كه بعضي از حلقههاي زنجيرهاي بستن و بلند كردن بار داراي خوردگي و شكستگي، خميدگي و يا بريدگي باشد بايد حلقههاي مزبور تعويض شود.
ماده 179: زنجيرهاي بستن و بلند كردن بار بايد در مدت زماني كه از حدود زير تجاوز نكند تحت عمل حرارتي (دوباره پخت) قرار گيرد:
الف – در مورد زنجيرهايي كه قطر آن 5/12 ميليمتر و يا كمتر باشد
و همچنين در مورد زنجيرهايي كه براي حمل فلز مذاب بكار ميرود شش ماه.
ب – براي انواع ديگر زنجيرها دوازده ماه.
ماده 180: تعمير و دوباره پخت زنجيرهاي بستن و بلند كردن بار فقط بايد بهوسيله كارخانههايي كه داراي تجارب و تخصص كافي هستند انجام گيرد.
زنجيرهاي فولادي كه به طريقههاي حرارتي خاص تهيه شدهاند بايد براي دوباره پخت لازم به كارخانه سازنده اوليه آن فرستاده شود.
ماده 181: زنجيرهاي بستن و بلند كردن بار در موقعي كه مورد استفاده نيستند بايد بطريق زير انبار شود.
الف – به چنگك مخصوص به قسمي آويخته گردد كه كارگر در موقع برداشتن و يا گذاشتن آن دچار حادثه و زحمت نشود.
ب- دروضع و شرايطي نگهداريشود كه حتيالمقدور از زنگزدگي آنجلوگيري بعمل آيد.
ماده 182: زنجيرهاي بستن و بلند كردن بار نبايد در محلهايي گذارده شود كه در اثر عبور ارابههاي حملونقل از روي آنها دچار خوردگي و يا خرابي گردد.
ماده 183: هنگامي كه زنجيرها چندين ساعت متوالي در درجات حرارت خيلي پايين قرار گيرد بايد قبل از استفاده مجدد آنها را گرم نمود.
كابلهاي فلزي
( آييننامه حفاظتي وسایل حمل و نقل )
ماده184:كابلهاي فلزي كه براي بلندكردن، پايين آوردن و يا كشيدن بار بكار ميرود بايد:
الف – با مشخصات تعيين شده از طرف مؤسسه استاندارد و يا مقام صلاحيتدار ديگري كه مورد تأييد وزارت كار و امور اجتماعي باشد مطابقت نمايد.
ب- كاملاً بيعيب و نقص بوده و نوعساخت و قطر آنمناسب باكاري كه انجامميدهد باشد.
ماده 185: ضريب اطمينان كابلهاي فلزي نبايد كمتر از 6 باشد.
ماده 186: مقاومت كششي حلقههاي اتصال و نگهدارنده سركابلها بايد:
الف – اقلاً برابر حداكثر بار مجاز ضرب در ضريب اطمينان كابل باشد.
ب – حداقل معادل 95% مقاومت پارگي تضمين شده براي كابلها باشد.
ماده 187: حلقههاي كابلها، چنگكها، حلقههاي اتصالي و ساير قطعات كابل فلزي بايد داراي حفاظ مخصوص و مناسب جهت جلوگيري از آسيب ديدن سطح قطعات مزبور باشد.
ماده 188: الف – كابلهاي فلزي در موقع نصب بايد مورد آزمايش قرار گيرد و هنگام كار نيز مرتباً از آنها طبق ماده 16 فصل دوم اين آييننامه بازديد بعمل آيد.
ب – كابلهاي فلزي كه پارگي يا زدگي پيدا كرده و يا زنگ زده است بسته به نوع كابل در موارد زيرين بايد تعويض شود:
1- كابلهاي شش رشتهاي هفت سيمه در صورتي كه در طول 50 سانتيمتر از مقاومت آن 12% كم شده باشد.
2- كابلهاي شش رشتهاي 19 سيمه در صورتي كه در طول 50 سانتيمتر از مقاومت آن 20% كم شده باشد.
3- كابلهاي شش رشتهاي 37 سيمه در صورتي كه در طول 50 سانتيمتر از مقاومت آن 25% كم شده باشد.
4- كابلهاي شش رشتهاي 61 سيمه در صورتي كه در طول 50 سانتيمتر از مقاومت آن 25% كم شده باشد.
5- كابلهاي مخصوص بشرح زير:
الف- كابلهايSeal درصورتي كه در طول50 سانتيمتر از مقاومت آن 12% كم شده باشد.
ب – كابلهاي رشتهاي با مقطع مثلثي در صورتي كه در طول يك متر از مقاومت آن 15% كم شده باشد.
ج – كابلهاي نوفلكس Nuflex در صورتي كه در طول يك متر از مقاومت آن 20% كم شده باشد.
ماده 189: ابعاد، مشخصات، جنس و ميزان بلند كردن حداكثر بار بدون خطر كابلهاي فلزي
بايد روي پلاك فلزي مخصوص قيد و در معرض ديد كامل قرار داده شود.
ماده 190: كابلهاي فلزي كه براي بلند كردن، پايين آوردن و يا كشيدن بار بكار ميرود، بايد بدون گره و خميدگي باشد.
ماده 191: بهمنظور جلوگيري از خميدگي زياد و كم شدن تاب خوردگي اوليه كابلهاي نو بايد نكات زير مراعات شود:
الف – در صورتي كه به شكل حلقه خريداري شود براي باز كردن آن بايد حلقه پيچيده شده را در روي سطح افقي و تميز بدون ماسه غلطانده
و قبل از اينكه روي قرقره شياردار سوار گردد صاف نمود.
ب – هرگاه بهصورت قرقره تحويل شده باشد براي باز كردن كابل بايد قرقره كابل را روي زمين غلطانده
و يا آن را بطور افقي روي محور سوار كرده و يا اينكه قرقره را به طور قائم روي صفحهگردان قرار داد و بعداً كابل را به آرامي باز نمود.
ماده 192: براي جلوگيري از باز شدن رشتههاي سركابل بايد هر يك از دو انتهاي آن محكم بسته شده باشد.
ماده 193: قبل از بريدن كابل بايد دوطرف محل برش با نوار بسته شود.
ماده 194: محل اتصال كابل بايد به فواصل زماني منظم مورد معاينه و بازديد قرار گيرد
و چنانچه بستها و يا گيرههاي مختلف اتصال كابلها لقي داشته باشد بايد مجدداً آنها را محكم كرد.
ماده 195: در صورت مشاهده كمترين نشانه خطر در روي اتصاليهاي كابلهاي فلزي
بايد از اين نقطه در حدود يك تا سه متر بريد و مجدداً اتصالهاي كابل را بست.
ماده 196: اتصال دو سر كابل كه به صورت حلقه و يا غلاف درآمده باشد
بايد حداقل سه دور سركابل حلقهشده بهدور كابل اصلي پيچيده
و بعداً سركابل پيچيده شده را از وسط باز و چپ و راست دودور ديگر هريك از نصفههايكابل حلقهشده روي كابل اصلي پيچانده شود.
ماده 197: براي حفظ قابليت انعطاف و جلوگيري از زنگ زدن كابلهاي فلزي بايد
مرتباً در فواصل منظم كابلها را با روغني كه عاري از مواد اسيدي و قليايي باشد روغنكاري نمود.
ماده 198: كابلهاي فلزي بايد در محل خنك و خشك نگهداري شده
و در معرض حرارت زياد و يا بخار اسيد قرار نگيرد.
طنابهاي ليفي
(آييننامه حفاظتي وسایل حمل و نقل )
ماده 199: طنابهايي كه از الياف تهيه شده و براي بالا بردن و پايين آوردن و يا كشيدن بار بكار ميرود
بايد از نوع الياف مرغوب و مناسب بوده و حداقل مقاومت آن 800 كيلوگرم درسانتيمتر مربعباشد و ضريباطمينان براياين نوعطنابهانبايد كمتر از10 باشد.
ماده 200: تمام طنابهاي ليفي بايد داراي پلاك فلزي مخصوصي حاوي مشخصات زير بوده و اين پلاك در معرض ديد كامل قرار داده شود:
الف – اسم كارخانه سازنده.
ب – تاريخ شروع بكار.
ج – حداكثر بار مجاز.
ماده 201: قبل از بكار بردن طنابهاي ليفي كه براي بلند كردن بار مورد استفاده قرار ميگيرد
همچنين طي دوران كار در فواصل مناسبي كه از سه ماه تجاوز ننمايد و نيز در مواقع آسيب ديدن از قبيل خوردگي، شكستگي، بريدگي، تغيير طول و يا مقطع و يا باز شدن رشتههاي طناب
و يا تغيير رنگ آن و يا هر نوع ضايعه ديگر بايد طنابها مورد آزمايش و معاينه قرار گيرد.
ماده 202: هنگامي كه طناب ليفي به اندازه معيني بايد بريده شود
قبل از بريدن بايد دو طرف محل برش طناب بسته شده باشد.
ماده203: محلبافت دوقطعه طناب ليفي كه بههم بافته ميشوند بايد داراي روپوش باشد.
ماده 204: طنابهاي ليفي كه براي بلند كردن بار بكار ميرود
نبايد روي سطوح خشن و ناصاف و يا محلهايي كه داراي ماسه و يا مواد مشابه است كشيده شود.
ماده 205: هنگامي كه طنابهاي ليفي كاملاً خيس شده باشد بايد:
الف – در محل خشكي كه داراي حرارت زياد نباشد بحالت كلاف و بطور آزاد آويزان قرار داد تا خشك شود.
ماده 206: طنابهاي ليفي را نبايد در محلهايي كه امكان تماس با اسيدها – بخارات اسيدي يا ساير مواد مخرب شيميايي وجود دارد بكار برده يا انبار نمود.
ماده 207: هنگامي كه طنابهاي ليفي مورد استفاده نيستند بايد آنها را بهصورت كلاف و بطور آزاد به ميخ چوبي آويزان كرد
و يا روي سكوهاي مشبك چوبي كه حداقل ارتفاع آن از زمين 15 سانتيمتر باشد قرار داد.
محلي كه طنابهاي ليفي انبار ميشود
بايد كاملاً تهويه شده و آنها را بايد دور از ديگهاي بخار، لولههاي بخار يا ساير منابع حرارتي يا رطوبت يا بخار آب انبار نمود.
ماده 208: طنابهاي ليفي كه براي بلند كردن بار مورد استفاده قرار گرفته است بايد آنها را قبل از انبار كردن تميز و خشك نمود.
قرقرههاي شياردار
ماده 209: شيارهاي قرقرههايي كه زنجير روي آن كار ميكند بايد به شكلي باشد كه حلقههاي زنجير در آن شيارها جاي گيرد.
ماده 210: شيارهاي قرقرههاي كابل بايد:
الف – داراي لبه پخ و سطح صاف بوده
بهطوريكه هيچگونه صدمه به كابل نرساند.
ب – اندازه آنها به نحوي باشد كه بدون برخورد با قطعات ديگر يا توليد خراش كابل از روي آنها به آساني هدايت شود.
ماده 211: قرقرههاي پاييني دستگاههاي بلند كننده بايد داراي حفاظ مناسب با دستگيره حلقهاي شكل باشد
تا از هرگونه تغيير محل دستگاه و يا ايجاد خطر براي دست كارگر جلوگيري نمايد.
قلابها
ماده 212: قلابهاي دستگاههاي بالابر بايد:
الف – از آهن يا فولاد چكشخوار يا از مجموعه ورقههاي فولادي تشكيل شده باشد.
ب – مجهز به شيطانك يا ساير وسايل حفاظتي بوده و يا برحسب نوع كار به شكلي باشد كه مانع جدا شدن اتفاقي بار گردد.
ج – در مورد دستگاههاي سنگين مجهز به بلبرينگهاي ساچمهاي يا غلطكي باشد.
ماده 213: حداكثر باري كه ميتوان بهوسيله قلاب بلند نمود بايد بطور خوانا در روي آن نوشته شده باشد.
ماده 214: قلاب دستگاه بالابر در صورتي كه نوع كار ايجاب نمود
بايد مجهز به دستگيرهاي باشد كه بتوان آن را تغيير مكان داده و در وضع مناسب قرار داد.
ماده215:آن قسمت ازقلابها كه درتماس با زنجير و يا كابل ميباشد بايد گرد شده باشد.
وسايل بستن بار
( آييننامه حفاظتي وسایل حمل و نقل )
ماده 216: مقصود از وسايل بستن بار كه در مواد 217 الي 227 اين آييننامه مورد بحث قرار خواهد گرفت،
وسائلي است كه بار بهمنظور بلند كردن يا جابجا نمودن با آن بسته ميشود.
اين وسايل بايد از لحاظ ساختمان و نگهداري و مورد استعمال با مقررات ماده 165 الي 208 همين آييننامه كه مربوط به زنجيرها، طنابهاي ليفي و كابل ميباشد مطابقت داشته باشد.
ماده 217: وسايل بستن بار بايد از زنجيرها، كابلهاي فلزي يا طنابهاي ليفي كه داراي مقاومت كافي براي بار مورد نظر باشد ساخته شده باشد.
ماده 218: حداكثر بار مجاز هر نوع وسيله بستن بار مذكور در ماده 217 اين آييننامه بايد بطوركامل مشخص و بهوسيله لوحهمخصوص فلزي و يا طرق ممكن ديگر تعيين شده باشد.
ماده 219: وسايل بستن بار بايد به ترتيب زير مورد بازديد قرار گيرد.
الف – قبل از هر دفعه استفاده بهوسيله كارگر مربوطه و يا كارگراني كه براي اين منظور در نظر گرفته شدهاند.
ب – هر هفته يكبار توسط شخص صلاحيتدار ديگري كه به وسيله قسمت فني كارگاه صنعتي تعيين گرديده است.
ج – در مواقع صدمات وارده و همچنين در فواصل معيني كه از 3 ماه بيشتر نباشد بهوسيله شخص صلاحيتدار.
ماده 220: تمام وسائلي كه براي بستن بار بكار ميرود بهاستثناي وسايل بستن بيانتها بايد داراي حلقهها، قلابها، چنگكها يا ساير وسايل اتصالي باشند
بهطوريكه بتوان آنها را با اطمينان به قلاب بلند كننده آويزان كرد.
ماده221: درصورتي كه وسايل بستن بار درمجاورت لبههاي تيز بار قرارگيرند
بطوري كه احتمال صدمه ديدن آن برود بايد بين لبه تيز بار و وسايل مزبور بالشتك مناسبي قرار داد.
ماده 222: براي بلند كردن بار معمولاً از وسيله بستن بار كه با شاخههاي مساوي به قلاب بلند كننده متصل ميگردد استفاده ميشود
ولي هرگاه وضع بار طوري باشد
كه بدين ترتيب به علت عدم تعادل نتوان آن را بطور اطمينان بخش و بدون خطر بلند نمود
بايد شاخههاي وسيله بستن بار را براي ايجاد تعادل بهصورت نامساوي تنظيم كرد.
ماده 223: در صورتي كه لازم شود باري توسط دو يا چند رشته به وسيله بستن بار بالا برده شود
انتهاي فوقاني وسايل مزبور بايد به حلقه مناسبي متصل شده و سپس اين حلقه به قلاب بلندكننده آويزان گردد.
ماده 224: زاويه رأس بين شاخههاي وسايل بستن بار نبايد بيش از 60 درجه باشد.
ماده 225: در صورتي كه طول بار بيش از 60/3 متر بوده و از چندين قطعه تشكيل شده باشد
و يا احتمال لغزيدن وسايل بستن بار برود اين وسايل بايد با ميله يا قلاب جداكننده مخصوص مجهز باشد.
ماده 226: چنانچه در وسايل بستن بار علايم شكستگي و خوردگي زياد يا ضايعات ديگر مشهود شود
بايد فوراً آنها را از كار خارج نمود بهطوريكه مورد استفاده قرار نگيرد.
ماده 237: هنگامي كه وسايل بستن بار مورد استفاده نيستند
بايد آنها را در محل مخصوصي كه دسترسي به آن آسان باشد آويزان و نگهداري نمود.
آييننامه فوق مشتمل بر يازده فصل و 227 ماده به استناد ماده 47 قانون كار در دويست و پنجاه و پنجمين جلسه شورايعالي حفاظت فني
مورخ 23/8/45 به تصويب نهايي رسيده و پس از نشر
در روزنامه رسمي كشور در سراسر مملكت قابل اجرا است.
آييننامه حفاظتي وسایل حمل و نقل
آييننامه حفاظتي وسایل حمل و نقل
مطالب زیر را حتما مطالعه کنید
مراحل بازرسی روزانه از ساید بوم
بازدیدهای روزانه ساید بوم ساید بوم چیست؟ ساید بوم یکی از ماشین های خانواده جرثقیل...
راهنمای کدهای گواهی نامه ماشین آلات
راهنمای کدهای گواهی نامه ماشین آلات راهنمای کدهای گواهی نامه ماشین آلات (بیشتر…)
تست اورلود جرثقیل متحرک
تست اورلود جرثقیل متحرک آیا انجام تست بیش باری ( اورلود ) برای جرثقیل متحرک...
آخرین ویرایش استانداردهای جرثقیل و باربرداری ASME B30
استانداردهای جرثقیل و باربرداری استانداردهای جرثقیل و باربرداری (بیشتر…)
دیدگاهتان را بنویسید